Türkiye’yi Vuran Afrika Sıcaklarının Şiddeti Artıyor

Sıcak hava dalgası Türkiye’yi etkisi altına alırken, Afrika sıcaklarının yeniden gündeme gelmesi dikkat çekiyor

Son günlerde Türkiye genelinde 40 dereceyi aşan yüksek sıcaklıklar, özellikle Afrika kıtasından gelen sıcak hava akımlarının etkisiyle oluşuyor. Bu durum, hem iklim değişikliğinin hem de küresel ısınmanın getirdiği yeni gerçeklikleri gözler önüne seriyor. Uzmanlar, Afrika sıcaklarının ülkemizde ve dünyada yol açtığı olumsuz etkileri detaylı şekilde araştırmaya devam ediyor.

Afrika’nın Sıcak Bölgeleri ve Sıcaklık Rehberi

Afrika kıtası, dünyanın en sıcak ve kurak bölgelerine ev sahipliği yapıyor. Özellikle Sahra Çölü, Etiyopya, Eritre ve Cibuti sınırlarında bulunan Danakil Çöküntüsü ve Sahel kuşağı, aşırı sıcaklıkların en yoğun görüldüğü alanlar arasında yer alıyor. Bu bölgeler, yüksek sıcaklıkları ve kuraklıklarıyla dikkat çekiyor.

“Yeryüzünün Cehennemi” Danakil Çöküntüsü

“Yeryüzünün cehennemi” olarak adlandırılan Danakil Çöküntüsü, yıl boyunca yüksek sıcaklık ve kuraklık koşullarıyla öne çıkıyor. Bölgedeki sıcaklıklar genellikle yıllık ortalama 35 derece civarında seyretse de, bazı günlerde 50 dereceye yaklaşabiliyor. Bu özelliğiyle, Danakil Çöküntüsü, dünyanın en yaşanabilir olmayan ve en sıcak noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Kayıtlara geçen en yüksek sıcaklık ise 1931 yılında Tunus’un Kebili kentinde 55 derece olarak ölçülmüş durumda. Sudan’ın Vadi Halfa kenti ve Etiyopya’nın Danakil Vadisi, yıl boyunca 50 dereceye yakın sıcaklıklar kaydediyor. Ancak, Libya’nın El Aziziye şehri’nde 1922’de ölçülen 58 derece rekoru, ölçüm hatası nedeniyle resmi olarak kabul edilmiyor.

Afrika İklimi: Sıcak ve Nemli veya Kurak ve Kavurucu

Afrika’nın kuzey kesimleri, gündüz 45-50 dereceyi bulabilen yüksek hava sıcaklıklarıyla kurak çöl iklimine sahip. Gece ise sıcaklıklar ciddi oranda düşerek termal dalgalanmalar ortaya çıkarıyor. Nem oranı oldukça düşük olan bu bölgelerde, yüksek buharlaşma nedeniyle kuraklık daha da derinleşiyor. Öte yandan, Orta ve ekvatoral Afrika’da Kongo, Kamerun, Gabon ve Ekvator Ginesi gibi ülkeler, yüksek sıcaklıklar ve nem oranlarıyla yıl boyunca 25-30 derece arasında seyreden hava koşullarına sahip. Bu bölgelerde yağışlar yoğun ve sürekli, sıcaklıklar ise oldukça yüksek seviyelerde kalıyor. Bazı ülkelerde, 2024-2025 yıllarında 90 günü aşan aşırı sıcak gün yaşandı. Burundi, Komorlar, Kongo, Ekvator Ginesi, Gabon, Gana, Liberya, Ruanda ve Sao Tome ve Principe gibi ülkelerde, yılın üç ayından fazlası, 1991-2020 dönemi ortalamasının %90’ından daha sıcak geçti.

Güney Afrika ve Doğu Afrika’nın İklim Özellikleri

Etiyopya, Kenya ve Tanzanya gibi Doğu Afrika ülkeleri, dağlık alanlarda daha ılıman iklimler yaşarken, Güney Afrika’da mevsimsel farklılıklar belirginleşiyor. Özellikle yüksek rakımlı bölgelerde, yaz aylarında bile serin hava gözlemlenebiliyor. Bu bölgelerdeki iklim farklılıkları, bölge halkının yaşam tarzını ve tarımsal faaliyetleri doğrudan etkiliyor.

2024’te Afrika Sıcaklık Rekorları ve Sonuçlar

2024 yılında, Afrika ülkeleri toplam 67 aşırı sıcaklık olayı kaydetti. Bu olaylar, tarımın zarar görmesine, yapıların hasar görmesine ve insanların yaşam kalitesinin düşmesine neden oldu. Afrika kıtasındaki 54 ülkeden 42’si, bu aşırı sıcaklardan olumsuz şekilde etkilendi. Bu sıcak hava dalgaları, tarımsal üretimde azalmaya ve insan sağlığında ciddi sorunlara yol açtı. Batı ve Orta Afrika’da, Aralık 2024’te yaşanan sıcak hava dalgası, iklim değişikliğinin etkisiyle 15 kat daha olası hale geldi. Güney Sudan’da, şubat ayındaki sıcak hava dalgası nedeniyle okullar iki hafta kapandı; birçok çocuk sıcak çarpması nedeniyle baygınlık geçirdi. Halk, dışarı çıkmamaları ve sürekli su tüketmeleri konusunda uyarıldı, fakat pek çok evde klima veya vantilatör bulunmuyor, içme suyu ise sınırlı seviyede.

Afrika Sıcaklarının Nedenleri ve Türkiye’ye Etkisi

Afrika’dan gelen sıcak hava akımları, Türkiye’de özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde etkili oluyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bazı şehirlerde sıcaklıkların 45 dereceyi aştığını duyurdu. Uzmanlar, bu tür aşırı sıcakların önümüzdeki yıllarda daha sık görülmeye başlayacağını belirtiyor. İklim değişikliği ve küresel ısınma, Afrika’daki aşırı sıcaklıkların ve kuraklıkların artmasına neden oluyor. Çölleşme, özellikle Sahel kuşağı gibi geçiş bölgelerinde hızla yayılırken, bu durum sadece Afrika’yı değil, sıcak hava akımlarının ulaştığı tüm bölgeleri, Türkiye dahil olmak üzere, doğrudan etkiliyor.

Denizlerin Durumu ve Olası Sonuçlar

2024 yılında Atlantik Okyanusu ve Akdeniz’deki deniz yüzeyi sıcaklıkları, tarihsel rekor seviyelere ulaştı. Ocak ve Nisan ayları arasında yaklaşık 30 milyon kilometrekarelik deniz alanı, “denizel sıcak hava dalgaları” ile etkilendi. Bu durum, 1993 yılından bu yana kaydedilen en büyük alanı kapsıyor. Yüksek deniz sıcaklıkları, deniz ekosistemlerini tehdit etmekle kalmayıp, tropik fırtınaların şiddetini artırıyor ve deniz seviyelerinin yükselmesine neden oluyor. Bu olumsuz gelişmeler, hem deniz yaşamını hem de kıyı bölgelerini ciddi şekilde etkiliyor, insan yaşamını ve ekonomiyi tehdit ediyor.