Kimsesiz Fotoğraflara Sanatsal Nakışlı Dokunuşlar ile Duygusal Bir Yolculuk

İstanbul’un sokaklarına adım attığında, Damla Sandal üniversite yıllarına kadar uzanan bir keşif yolculuğuna çıktı. Eski fotoğrafları sahaflarda bulmaya başladı ve üzerlerindeki notlar ile günlüklerde saklı kalan hikayelerin izini sürmeye çalıştı. Zamanla, karelerdeki kişilere ulaşmak için ipuçlarını takip etti ve kendisini geçmişin hikayelerini gün yüzüne çıkarma çabasının içinde buldu. Bu deneyim, onun kolektif hafızayı yaşatmak amacıyla kurduğu “Hafızayı İşlemek” adlı sosyal girişimin temelini attı.

Proje kapsamında düzenlenen atölyelerde, katılımcılar ailelerine ait veya sahaflardan temin edilen eski siyah-beyaz fotoğraflar üzerinde nakış tekniklerini kullanarak, hafıza ve geçmişle bağ kuruyor. Nakış ve çeşitli müdahalelerle köklü bir duygusal köprü kuran bu çalışmalar, hem günümüzle geçmiş arasındaki bağları güçlendiriyor hem de bireylerin kendi hikâyelerini paylaşmasına imkan tanıyor. Bu sayede, kolektif bir hafıza ve duygu paylaşımı ortaya çıkıyor.

KATILIMCILAR, KENDİ AİLE HAFIZALARINI AÇMAKTA

Damla Sandal, fotoğrafların ardındaki öyküleri araştırırken şu soruyu sordu: “Neden bu fotoğraflar sokakta satılıyor? Neden ailelerin raflarında değil?” Zamanla, topladığı fotoğraflar büyük bir arşiv haline geldi ve onun aklına şu fikir geldi: “Fotoğraflara nakış yaparak bu anıları yaşatabilir miyim?” İlk atölye üç yıl önce başladı ve zaman ilerledikçe, katılımcıların kendi aile hafızalarını açtığı, anılarını paylaştığı samimi bir ortam haline dönüştü.

UNUTULMUŞ HAYATLAR, YENİDEN CANLANIYOR

Nakışla fotoğraflara müdahale etmek, Sandal için sadece görsel bir sanat değil; aynı zamanda duygularını ifade etmenin sembolik bir yolu. Katılımcılar, kendi ailelerinin yaşanmışlıklarını aktarırken zaman zaman hüzünlü, zaman zaman umut dolu anılar paylaşıyor. “Annem çok zor günler geçirdi, onu onurlandırmak istiyorum” diyenler, fotoğraflara hem renk hem de anlam katıyor. Sonuç olarak, unutulmuş hayatlar yeniden canlanırken, geçmişe yeni bir perspektif kazandırılıyor.

TARİHE GİRMEMİŞ İNSANLARIN HİKAYELERİ DE ÖNEMLİ

“Hafızayı İşlemek” projesi, resmi tarih anlatısının dışındaki sıradan insanların yaşamlarını aydınlatmayı ve görünmeyeni görünür kılmayı amaçlar. Sandal, şu ifadeyi kullanıyor: “Tarihe geçmemiş insanların hikayeleri de bizim için önemli. Zorluklarımız ve hayallerimiz var. Bu projeyle farklı ve yeni bir tarih anlatısı inşa ediyoruz.”

ESKİ FOTOĞRAFLARDAKİ KÜÇÜK DETAYLAR

Katılımcılar, evlerinde yıllardır duran eski fotoğraflardaki detaylara dikkat kesilerek yeni anılar yaratıyor ve geçmiş ile bugünü buluşturuyor. Sandal, şu sözlerle anlatıyor: “Bir fotoğrafta daha önce fark edilmemiş küçük bir detay ya da ada olabilir. Bu detaylara odaklanmak ve üzerinde düşünmek çok kıymetli. Bu aslında sadece nostalji yapmak değil, dönüştürücü bir deneyim yaşamak.”

Bu süreç, sadece geçmişi hatırlamak değil aynı zamanda bugünü anlamlandırmak ve dönüştürmek için bir fırsat sunar. Katılımcılar, aile büyüklerinin ya da tanımadıkları kişilerin yaşam öykülerine dokunurken yeni farkındalıklar kazanıyor. Sandal, son olarak şunları söylüyor: “Bir araya gelerek anıları paylaşmak, birbirimizi anlamak ve yeni hikayeler yaratmak için alan açıyoruz. Dijital çağın getirdiği yüz yüze buluşma ve dokunma hissini yeniden canlandırıyoruz.”