Çocuklarda ve Gebelerde Boğmaca Tehdidi: Korunma Yöntemleri ve Güncel Uyarılar

Giriş

Son zamanlarda artış gösteren ve küçük çocuklar ile hamileler arasında ciddi sağlık riskleri oluşturan boğmaca vakaları, uzmanların dikkatini çekmeye devam ediyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Manolya Kara ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Zeynep Utkan Korun, bu önemli konuyla ilgili detaylı bilgiler paylaşarak, aileleri ve gebeleri uyarıyor.

Boğmaca Nedir?

Boğmaca, bilimsel adıyla Bordetella pertussis bakterisinin neden olduğu, özellikle solunum yollarını etkileyen ve oldukça bulaşıcı olan ciddi bir enfeksiyondur. Bu hastalık, akciğerlerde inflamasyona yol açarak, yaşamı tehdit edici sonuçlara neden olabilir. Dünya genelinde yılda tahmini 20 ila 40 milyon vaka ile karşılaşılan bu hastalık, yüksek bulaşıcılığıyla toplum sağlığını tehdit etmektedir.

Yenidoğanlar ve Bebekler İçin Hayati Riskler

Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Manolya Kara, “Maalesef her yıl yaklaşık 300.000 kişi, çoğu çocuk, boğmaca enfeksiyonu nedeniyle hayatını kaybetmektedir” diyerek, hastalığın ne kadar tehlikeli olduğunu vurguluyor. Özellikle bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş yenidoğanlar ve küçük çocuklar, bu hastalığa karşı daha savunmasızdır. Boğmaca, bebeklerde nefes durması, beyin içi kanama, nöbetler ve ölüm gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle, erken tanı ve önleyici tedbirler büyük önem taşımaktadır.

Hastalığın Belirtileri ve Gelişim Evreleri

Hastalık genellikle üç evrede seyreder ve başlangıçta soğuk algınlığı semptomlarına benzer belirtiler gösterir. Uzmanlar, bu ilk evrede hastalığın soğuk algınlığıyla ayırt edilmesinin güç olduğunu belirtiyor. İlk hafta; hafif ateş, burun akıntısı, hafif öksürük, halsizlik ve gözlerde sulanma gibi belirtiler görülür. Bu dönem, hastalığın en bulaşıcı olduğu zamandır.

İkinci evrede, yani paroksizmal dönemde, öksürükler şiddetlenir ve ardışık, peş peşe gelen nöbetler şeklinde kendini gösterir. Çocuklarda morarma, derin nefes çekme, kusma ve bazen nöbetlere rastlanır. Bu evrede, beyin kanaması veya kaburga çatlağı gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Üçüncü evrede ise, iyileşme süreci başlar; öksürükler azalır, ancak öksürük nöbetleri haftalarca devam edebilir ve hastanın genel durumu düzelir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Ciddi Seyir

Doç. Dr. Kara, “Boğmaca, özellikle bebeklerde yoğun ve kontrol edilemeyen öksürük nöbetlerine neden olur. Bu nöbetler solunum güçlüğü, kusma, bayılma ve kaburga kırıklarına kadar varabilen ciddi sonuçlara yol açabilir. Nefes durması (apne) ve ciddi akciğer enfeksiyonları da hastalığın ağır seyrine katkıda bulunur” diyerek, riskli durumları detaylandırıyor.

Toplum Sağlığı ve Yayılma Durumu

Boğmaca, öksürük ve hapşırıkla oldukça kolay yayılan bir hastalıktır. Özellikle kalabalık ve kapalı ortamlarda hızla bulaşabilir. Ergenler ve genç erişkinler, hastalığı hafif semptomlarla geçirerek çevrelerine kolayca yayabilirler. Yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıf kişiler ve hamile kadınlar ise, hastalığın ciddi sonuçlar doğurabileceği yüksek risk gruplarındadır. Toplum bağışıklığını sağlamak ve salgınların önüne geçmek için aşılama büyük önem taşımaktadır.

Gebelikte ve Doğum Sonrasında Koruyucu Aşı (Tdap)

Hamilelik döneminde alınan boğmaca aşısı, hem anne hem de bebek için hayati öneme sahiptir. Dr. Zeynep Utkan Korun, “Gebelikte Tdap aşısı, anne vücudunda oluşan antikorların plasenta yoluyla bebeğe geçmesini sağlar. Bu sayede, yeni doğan bebek, ilk aylarda ciddi hastalıklardan korunur. Bu nedenle, her gebelikte Tdap aşısı önerilmektedir” diyerek, aşının önemine vurgu yapıyor.

Aşı Uygulama Zamanı ve Güvenliği

Yeni uygulama kapsamında boğmaca aşısı, gebeliğin 18 ila 36. haftaları arasında, tercihen 20. haftadan sonra yapılmalıdır. Dr. Utkan, “Önceki gebelikte aşı olmuş kadınlar, yeni gebeliklerinde tekrar yaptırmalıdır. Çünkü bağışıklık zamanla azalır ve her gebelikte aşı tekrarlanmalıdır” diyerek, uygulamanın gerekliliğine değiniyor.

Aşı, uzun süredir ABD, İngiltere, Kanada ve birçok Avrupa ülkesinde rutin olarak uygulanmaktadır. Güvenilirliği konusunda endişe duyanlar için, bu aşının inaktif (ölü) mikroorganizmalar içerdiği ve canlı mikrobu barındırmadığı belirtilmektedir. Yan etkiler genellikle hafif ve geçicidir; enjeksiyon yerinde ağrı, hafif ateş veya halsizlik görülebilir.

Anne Adaylarına ve Toplum Sağlığına Çağrı

Dr. Korun, “Sizin bağışıklığınız, bebeğinizin ilk savunmasıdır” diyerek, anne adaylarını aşılama konusunda bilinçli olmaya çağırıyor. Gebelikte ikinci trimesterde, hekiminizle mutlaka bu konuyu görüşmeniz ve aşıyı ücretsiz olarak aile sağlığı merkezinizde veya hastanenizde yaptırmanız önemlidir” önerisinde bulunuyor. Aşıyı geciktirmeyin ve bu önemli koruyucu uygulamadan faydalanın.”