Çocuklarda Bilgisayar Oyunu Bağımlılığı ve Yalnızlıkla Mücadelede Oyun Terapisinin Gücü

Gelişen Teknoloji ve Çocuklar Üzerindeki Etkileri

Son yıllarda, çocuklar arasında hızla artış gösteren bilgisayar oyunu bağımlılığı ve yalnızlık sorunları, aileler ve eğitimciler için büyük bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Bu sorunların çözümünde, oyun terapisi gibi bilimsel temelli yaklaşımların önemli bir rol oynadığı bilimsel araştırmalarla ortaya konuyor. İnsan sağlığını olumsuz etkileyen bağımlılık türleriyle mücadele eden Türkiye Yeşilay Cemiyeti, özellikle gençler ve çocuklar arasında artan bu tehlikeleri azaltmak amacıyla çeşitli programlar ve hizmetler sunuyor.

Bilimsel Araştırmalar ve Bulgular

Yeşilay’ın hakemli akademik dergisi Addicta: The Turkish Journal on Addictions’ın 2025 yılı ikinci sayısında yayımlanan yeni bir bilimsel çalışma, Kocaeli’de 9-10 yaş arasındaki ilkokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirildi. Bu araştırma, çocukların kendilerini doğaçlama ifade etmelerine olanak sağlayan oyun terapisinin, hem bilgisayar oyunu bağımlılığı hem de yalnızlık duyguları üzerinde kayda değer çözümler sunduğunu gösterdi.

BAĞIMLILIK DÜZEYİNDE BELİRGİN AZALMA GÖRÜLDÜ

Oyun terapisi uygulanan çocukların, bilgisayar oyunu bağımlılığı puanlarında anlamlı bir azalma görülürken, aynı zamanda yalnızlık seviyelerinde de önemli bir düşüş yaşandı. Özellikle, günde 3 saatten fazla ve haftada 22 saatten fazla bilgisayar oyunu oynayan çocuklara uygulanan terapi sonrası, bağımlılık davranışlarında net iyileşmeler kaydedildi. Bu bulgular, oyun terapisinin bağımlılık ve psikososyal sorunlara karşı etkili bir müdahale yöntemi olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.

Yeşilay’dan Ücretsiz ve Uzman Destek Hizmetleri

Türkiye Yeşilay Cemiyeti bünyesinde kurulan ve uzman psikologlar ile sosyal hizmet uzmanlarının görev yaptığı Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM), internet ve bilgisayar bağımlılığı gibi sorunlar yaşayan bireylere ücretsiz psikolojik ve sosyal destek sağlıyor. Bu merkezler, bağımlılıklarla mücadelede bilimsel temelli yöntemlerin yaygınlaşması ve ailelerin, eğitimcilerin bilinçlenmesi amacıyla kapsamlı rehberlik hizmetleri sunuyor. Ayrıca, Türkiye’de ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunan toplam 105 Yeşilay merkezi ile 115 YEDAM Danışma Hattı, ailelerin ve gençlerin ulaşabileceği ücretsiz destek noktaları olarak hizmet veriyor.

Yaz Tatilinde Ekran Kullanımına Dikkat Çekiyoruz

Okulların kapanmasıyla birlikte çocukların ekran başında geçirdiği zamanın artması, ebeveynleri endişelendiren önemli bir konu haline geldi. Yeşilay, ebeveynlere yönelik hazırladığı rehberlik ve uyarılarla, yaz tatilinde çocukların ekran sürelerini kontrollü tutmanın ve sağlıklı etkinlikler planlamanın yollarını anlatıyor. Türkiye Yeşilay Cemiyeti Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, “Yaz tatilleri, çocukların kendilerini geliştirebilecekleri, anlamlı ve verimli zaman geçirebilecekleri fırsatlar sunar. Ancak, bu dönemde çocukların boş zamanlarını kötü alışkanlıklar ve bağımlılık riskleriyle doldurmamak gerekir.” diyerek, ebeveynlerin aktif rol almalarının önemine vurgu yapıyor.

Oyun Oynamanın Duygusal ve Sosyal Yönleri

Dinç, çocuklarla kaliteli vakit geçirmenin en etkili yollarından birinin oyun olduğunu belirtiyor ve ekliyor: “Oyun, sadece eğlence değil; aynı zamanda duygu paylaşımı, güven inşası ve rehberlik için eşsiz bir araçtır. Çocuklar, geleneksel ve fiziksel oyunlar aracılığıyla hem öğrenir hem de sosyalleşir. Eğer ebeveynler, ekran yerine geleneksel oyunlara yönelirse, çocukların hem bağları güçlenir hem de dijital bağımlılıkların zararlarından korunmuş olurlar.”

Ailelere ve Çocuklara Yönelik Pratik Tavsiyeler

• Tatilde yapılacaklar listesi hazırlayın:
  Çocukların yaz tatilinde çeşitli etkinliklere katılması, riskleri azaltır ve gelişimlerine katkı sağlar. Spor, sanat, doğa yürüyüşleri ve sosyal aktiviteler planlanmalı.
• Dijital araçları ödül olarak kullanmayın:
  Oyun veya sosyal medya erişimi, ödüllendirme aracı gibi gösterilmemeli. Kurallar net olmalı, ebeveynler tutarlı davranmalı ve kendileri de örnek olmalı.
• Sağlıklı arkadaşlıklar teşvik edin:
  Çocukların arkadaş çevresi, bağımlılık ve olumsuz alışkanlıklar üzerinde etkili. Aileler, çocuklarının arkadaşlarını takip etmeli ve pozitif ilişkileri desteklemeli.
• Rol model olun:
  Ebeveynler, teknolojiyi bilinçli kullanmalı, fazla ekran süresinden uzak durmalı ve çocuklarına örnek olmalı.
• Yeşilay’ın desteğini unutmayın:
  Yeşilay şubeleri ve YEDAM’lar, yaz tatilinde atölye çalışmaları ve bağımlılık önleme faaliyetleriyle hizmet veriyor. Ayrıca, bağımlılık sorunlarıyla mücadele eden aileler, 115 Danışma Hattı üzerinden ücretsiz danışmanlık alabiliyor.
• TBM Eğitimlerine katılın:
  Yeşilay’ın Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM), çocuklara ve gençlere yönelik eğitici içerikler sunuyor. Sağlıklı yaşam, internet, madde, tütün, alkol, kumar ve oyun bağımlılığı gibi konularda hazırlanan animasyonlar, hikâyeler ve interaktif materyaller, ailelerin erişimine açık olup, çocukların bilinçlenmesine katkı sağlıyor.